Geneza
Reklama podprogowa ma na celu stymulację mózgu odbiorcy w ściśle określony sposób – tak, aby nie zdążył zakodować przekazu w sposób świadomy. Przekazywane bodźce są emitowane poprzez obraz lub dźwięk tak krótko (do 0,04 sekundy), że niemożliwym jest kontrolowanie reakcji na przekazywane treści. Po co się stosuje takie techniki, dyskusyjne z punktu widzenia etycznego? Otóż okazują się niezwykle skuteczne; w latach 60 XX wieku, koncern Coca-Coli zaczął wplatać w kinowych materiałach filmowych sugestię napicia się ich wyrobu celem zaspokojenia pragnienia, co przyniosło prawie 20-procentowy wzrost sprzedaży napoju. O reklamie podprogowej zrobiło się jednak głośno w latach 90, gdy padło podejrzenie, że bajki produkowane w wytwórni Disney stosują te praktyki. Poddanie odbiorców bajek, czyli małych dzieci, ewidentnej manipulacji, spotkało się z oburzeniem społeczeństwa. Skandalem skończyło się też użycie tej techniki podczas wyborów prezydenckich w 2000 roku, w kampanii kandydata Georga W. Busha.
Przechytrzyć mózg
Jakimi technikami specjaliści używający reklamy podprogowej usiłują wpływać na reakcje mózgu? Przyjrzyjmy się:
- Backmasking, czyli mieszanie zwykłych materiałów audio z treściami nagranymi od tyłu. Przekaz można w pełni i świadomie zrozumieć dopiero przy odtworzeniu wstecz.
- Mieszanie dźwięków i obrazów w taki sposób, by były mniej wyraźne niż zwykły materiał, w wyniku czego nasz mózg nie potrafi odebrać ich świadomie.
- Technika polegająca na użyciu niesłyszalnych dla ludzi infradźwięków, powodujących zmęczenie, podatność na wpływy oraz dezorientację.
- Wplatanie bodźców, maksymalnie 10-milisekundowych, w materiały audio lub video. Taki bodziec jest nienaturalnie krótki, więc niemożliwe staje się jego świadome odczytanie.
O co tyle szumu?
Pomimo, że reklama podprogowa jest uznawana za nielegalną oraz nieetyczną, to jednak nadal dużo się o niej mówi. Z jednej strony wzbudza nasz lęk, a z drugiej fascynację. Czy to możliwe, że nasze decyzje, a nawet poglądy, są determinowane przez czynniki, których nie jesteśmy świadomi?
Poznaj – Breloki reklamowe – skuteczny i praktyczny gadżet promocyjny
Poznaj – Pozycjonowanie oraz płatne kampanie reklamowe, czyli sposoby na promowanie sklepu internetowego
Czytaj
Jak się okazuje jest to mało prawdopodobne, a możliwości przekazania w takiej formie jakichkolwiek sugestii są bardzo ograniczone. Aby reklama podprogowa była skuteczna, niezbędne jest zapewnienie warunków odbioru przekazów wręcz laboratoryjnych, gdyż odbiór wymaga dużego skupienia uwagi. Ponadto każdy z nas ma inne progi psychofizyczne i ciężko jest stworzyć taką reklamę podprogową, która trafiłaby do szerokiego grona odbiorców. Ostatecznie może się okazać, że gra nie jest warta świeczki. Odkrycie treści podprogowych naraża firmę stosującą takie taktyki na skandal medialny, który może zaszkodzić jej wizerunkowi.
Artykuł napisany dzięki konsultacji z agencją reklamową Hands.
